شنبه ، 7 دسامبر ، 2019

جهاد معاصر افغانستان از نگاه شریعت / حدود و قصاص

جهاد معاصر افغانستان از نگاه شریعت / حدود و قصاص

مفتی عبدالله رشاد افغانی // ترجمه : حبیب زاده

حدود، زواجر و تعزیرات برای زندگی انسانی ارزش حیاتی دارد و این احسان و نعمت بزرگ پروردگار برای جامعه بشری است. زواجر یگانه راه و بهترین وسیله برای مهار ساختن انسان های فاسد و سرکش اشت. توسط حدود جامعه انسانی از فساد و ویرانی نگه داری می شود، جان، مال، آبرو، دین و عقل انسانی حفاظت می شود و امنیت و آرامش تامین می گردد. حدود بهترین علاج برای بیماری های اخلاقی جامعه است.

تاریخ نشان می دهد که هرگاه فساد اخلاقی در امت های پیشین به اوج رسید، آن ها با هلاکت و تباهی مواجه شدند و بر علاوه از بیماری اخلاقی، به امراض لا علاج نیز گرفتار شدند.

شریعت اسلامی درس می دهد که جامعه بشری باید طبق فطرت سلیمه زندگی بکند، هرگاه کسی خلاف فطرت عمل بکند جلوگیری می شود، هرگاه طبعیت انسانی به طغیان آید سرکوب می گردد، تا فساد در جامعه حاکم نگردد.

اسلام در چوکات حدود با انحراف و طغیان مقابله می کند، هرگاه یک عضو بدن به مرض ساری گرفتار شود، طبیبان برای جلوگیری مرض کوشش می کنند که به دیگر اعضای بدن سرایت نکند، و برای این هدف اگر به قطع آن عضو ضرورت شود دریغ نمی کنند.

شریعت برای حفاظت نسل و جلوگیری از فحشا حد زنا، برای جلوگیری از قتل و غارت حد قصاص و بریدن دست و برای مصئونیت زن پاک دامن از تهمت زنا حد قذف مقرر کرده است. همچنان بعضی زواجر و تعزیرات دیگری نیز به هدف اینکه جامعه انسانی از امنیت، اطمینان و اخلاق خوب برخوردار گردد، مقرر شده است.

حکمت و فلسفه حدود :

خداوند متعال فرموده است : وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَاأُولِي الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ – البقرة : ۱۷۹ . ترجمه : و برای شما در قصاص زندگانیست ای دانشمندان، تا شما بپرهیزید.

علامه قرطبی رحمه الله در تفسیر این آیت چنین می نویسد : أن القصاص إذا أقيم وتحقق الحكم فيه ازدجر من يريد قتل آخر، مخافة أن يقتص منه فحييا بذلك معا. تفسير القرطبي (ج ۲ ص ۲۵۶) .

یعنی : قصاص برای کسیکه ارادهء قتل کسی دیگری را دارد ترس، زجر و توبیخ است. زیرا او می ترسد که اگر کسی دیگری را بکشم خودم نیز کشته می شوم. این حکمت و فلسفه قصاص است.

سبب اصلی امنیت در زمان حاکمیت امارت اسلامی :

در زمان حاکمیت امارت اسلامی، نه مانند دورهء رژیم کنونی ارتش و امکانات وجود داشت، نه در هر جا پوسته های پولیس ساخته شده بود و نه هم کامره های مخفی نصب بود، اما باز هم جهان شاهد و معترف است که افغان ها نسبت به امروز به مراتب مامون و مصئون بودند. یگانه سبب آن قیام حدود الله بود.

اجرای حدود در محضر عام :

برای اثبات جرم و قیام حدود ضروری است که در چوکات قانون شریعت انجام می یابد. تمام زواجر و حدود چون برای امنیت و آرامش جامعه مقرر شده است، لهذا شریعت مناسب می داند که حدود در محضر عام اجرا گردد، تا برای دیگران درس عبرت باشد. خداوند متعال فرموده است : وَلْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ – النور : ۲ – ترجمه : و باید ببیند (حاضر شود) به عقوبت ایشان (زانی و زانیه) جماعتی از مؤمنان.

در بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع (ج ۷ ص ۶۰) آمده است :  وينبغي أن تقام الحدود كلها في ملإ من الناس. یعنی : بهتر اینست که حدود در محضر مردم اجرا گردد.

در فتح القدیر للکمال ابن اللهم (ج ۵ ص ۲۳۴) نوشته است : فاستحب أن يأمرالإمام طائفة، أي جماعة أن يحضروا إقامة الحد. یعنی : مناسب اینست که امام به گروهی از مسلمان ها امر می کند که به محل اجرای حد بروند.

از آیت قرآن کریم و جزئیات فقهی دانسته شد که اجرای حد در محضر مردم از روی مصلحت کار خوب و مستحب است. البته، فرضیت و واجب نیست.

البته، فقها اختلاف دارند که چه تعدادی مردم باید برای دیدن اجرای حد جمع شوند، در آیت کریمه «طَائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ» آمده است و اطلاق طائفه بر گروه می شود، لهذا اگر از یکنفر زیاد باشد، اعم ازینکه دو نفر باشد، سه نفر باشد و یا ده و یا هم بیشتر از ده، درست است.

مصلحت و فوائد اجرای حدود در محضر مردم :

دین اسلام همواره می کوشد که شخص گناه کار باید در پیش دیگران رسوا نگردد. از همین سبب یکی از نام های خداوند متعال «الستار» است. اما دیدگاه اسلام در مورد حدود بر عکس است. علامه زیلعی – رحمه الله – دلیل این کار را چنین بیان می کند : ليكون ذلك موعظةً وعبرةً ونكالاً – التفسير المنير للزحيلی ج ۱۸ ص ۱۲۸. یعنی : حدود در محضر مردم اجرا گردد، تا برای عموم مردم نصیحت، عبرت و درس گردد.

عالم مشهور فقه حنفی علامه کاسانی رحمه الله در بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع (ج ۷ ص ۶۰) می نویسد : المقصود من الحدود كلها واحد، وهو زجرالعامة . یعنی : مقود از تمام حدود تنها زجر و توبیخ است.

واضح شد که عامل اصلی اجرای حدود در محضر عام اینست که مردم درس عبرت بگیرند. هرگاه تعدادی از مردم به چشم خود ببینند، آن ها سختیِ آن را به دیگران بیان می کند و به اینگونه جامعه از فساد، فحشا و قتل و غارت پاک می گردد.

در بخش بعدی در مورد ویدیو کردن صحنه های حدود و نشر آن، تفصیلا بحث می کنیم. ان شاء الله تعالی.

مطالب مرتبط