دوشنبه ، 18 نوامبر ، 2019

جهاد معاصر افغانستان از نگاه شریعت/نشر ویدیوی اجرای حدود و قصاص

جهاد معاصر افغانستان از نگاه شریعت/نشر ویدیوی اجرای حدود و قصاص

مفتی عبدالله رشاد افغانی // ترجمه : حبیب زاده

نشر صحنه های حدود و قصاص به شکل ویدیویی جواز دارد ؟

بحث مهم درین روزها اینست که بنا بر رواج عصر، ساختن و نشر ویدیوی حدود و قصاص چه حکم دارد ؟ بسیاری مردم می گویند : فایده نشر صحنه های ویدیویی حدود و قصاص زیاد است، زیرا کسانی که به محل اجرای حد رفته نمی توانند صحنه اجرای حد را در ویدیو می بینند و عبرت می گیرند، لهذا مناسب است که ویدیو نشر شود.

اما سود و زیان نشر ویدیوی حدود و قصاص باید از نگاه شریعت مطالعه شود، محل اصلی بحث اینست که حکم فقه حنفی در مورد اجرای حد و قصاص در محضر عام چه است ؟

حکم اجرای حد در محضر عام :

بنا بر مسلک احناف، برای امام وقت مستحب است که چند تن مؤمنان خاصی را برای اجرای حد و قصاص جمع نماید. در درر الحکام شرح غرر الاحکام (۶۳/۲) نوشته است : فاستحب أن يأمر الإمام طائفة أي جماعة أن يحضروا إقامة الحد، یعنی مناسب برای اجرای حد اینست که امام گروهی از مردم را برای آن حاضر نماید.

بنا بر مذهب احناف، اجرای حد و قصاص در محضر مردم کار مستحب است، نه واجب و فرض، لهذا اگر حد و قصاص در محضر عموم مردم اجرا نشود و مردم ازان آگاه نشوند و تنها چند تن مصلحین خبر شوند، شرعا حرجی پیش نمی آید.

بناءً اگر ویدیو ساخته و نشر نشود نیز کدام محظور شرعی پیش نمی آید.

مطلب (وَلْيَشْهَدْ) در آیت کریمه چیست ؟

دلیل اصلی برای اجرای حدود در محضر عام این آیت کریمه است : وَلْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ – النور: ۲ . در این آیت کریمه کلمه «وَلْيَشْهَدْ» آمده است و مشاهده این را گفته می شود که خود مردم در محل اجرای حد حاضر باشند. علامه راغب الاصفهانی رحمه الله می گوید : الشُّهُودُ والشَّهَادَةُ: الحضور مع المشاهدة، إمّا بالبصر، أو بالبصيرة، وقد يقال للحضور مفردا قال الله تعالى: عالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ [السجدة/ ۶] ، لكن الشهود بالحضور المجرّد أولى، والشّهادة مع المشاهدة أولى، ويقال للمحضر: مَشْهَدٌ ، وللمرأة التي يحضرها زوجها : مُشْهِدٌ ، وجمع مَشْهَدٍ : مَشَاهِدُ ، ومنه : مَشَاهِدُ الحجّ ، وهي مواطنه الشريفة التي يحضرها الملائكة والأبرار من الناس . وقيل : شَاهِدُ الحجّ : مواضع المناسك . قال تعالى : لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ [الحج/ ۲۸] ، وَلْيَشْهَدْ عَذابَهُما [النور/ ۲] ، ما شَهِدْنا مَهْلِكَ أَهْلِهِ

[النمل/ ۴۹] ، أي، ما حضرنا، وَالَّذِينَ لا يَشْهَدُونَ الزُّورَ [الفرقان/ ۷۲] ، أي، لا يحضرونه بنفوسهم ولا بهمّهم وإرادتهم. المفردات في غريب القرآن (ص: ۴۶۵)

و شماری زیادی مفسرین وَلْيَشْهَدْ را به ولیحضر معنا کرده اند، در اللباب فی علوم الکتاب ، (۷/ ۵۶۸) ، تفسير الإيجي جامع البيان في تفسير القرآن (۳/ ۱۰۶) ، روح البيان (۶/ ۱۱۵) ، التفسير المظهري (۶/ ۴۴۱) ، فتح القدير للشوكاني (۴/ ۷) ، تفسير السمرقندي = بحر العلوم (۲/ ۴۹۵) ، تفسير البغوي – إحياء التراث (۲/ ۹۷) و تفسير الرازي = مفاتيح الغيب أو التفسير الكبير (۲۳/ ۳۱۷) و دیگر مفسرین وَلْيَشْهَدْ را به ولیحضر ترجمه کرده اند و حضور و احضار این را گفته می شود که : شخص در محل حاضر باشد.

از طریق ویدیو اگر کسی چیزی را مشاهده بکند آن را حضور و یا اشهاد نمی توان گفت، پس از تفسیر این آیت به صراحت معلوم می شود که حضور گروهی از مسلمان ها در وقت اجرای حد مطلوب است، نه تشهیر اجرای حد. از همین سبب در آیت کریمه وَلْيَشْهَدْ آمده است نه ولیشتهر، و نیز «طَائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ» یاد شده است نه طائفة من الناس. در حالیکه در نشر ویدیو بجای اشهاد تشهیر می آید و بجای مؤمنان خاص عموم مؤمنان بلکه عموم مردم می بینند و این خلاف سیاق و سباق قرآن کریم است.

علامه کاسانی رحمه الله در بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع (۶۰/۷) میگوید : وينبغي أن تقام الحدود كلها في ملإ من الناس؛ لقوله تبارك وتعالى- عز اسمه – {وليشهد عذابهما طائفة من المؤمنين} [النور: ۲]

یعنی طبق حکم آیت کریمه مناسب اینست که امام در حضور مردم حد جاری بکند.

از عبارات فوق الذکر واضح شد که بهترین معنای ولیشهد حضور است و حضور زمانی می آید که مردم به محل احرای حد حاضر شوند و اجرای حدود را به چشمان خود مشاهده بکنند، هر چه در صورت نشر ویدیو تشهیر می آید، نه حضور و مشاهده، و این خلاف حکم آیت کریمه است.

مراد از کلمه «الْمُؤْمِنِينَ» در آیت کریمه چه کسانی اند ؟

در آیت کریمه مراد از المؤمنین عموم مردم مراد نیست که شامل مسلمان و غیر مسلمان باشد، بلکه عموم مسلمان ها نیز مراد نیست، زیرا عموم مسلمان ها شامل فساق و منافقین نیز هستند، در حالیکه آن ها بجای که از اجرای حد عبرت بگیرند بر احکام الهی تمسخر می کنند، بنا برین علما می گویند که : مؤمنانی به محل اجرای حدود حاضر می شوند که قابلیت عبرت گرفتن را داشته باشند.

علامه قرطبی رحمه الله می فرماید : لا يشهد التعذيب إلا من لا يستحق التأديب. تفسير القرطبي (۱۶۶/۱۲) ، یعنی به محل اجرای حد کسانی حاضر می شوند که مستحق عبرت گرفتن باشند.

اگر ویدیو نشر شود بجای مؤمنان خاص عموم مردم می بینند و دشمنان اسلام ازان به حیث ابزار پروپاگند در برابر مسلمان ها استفاده می کنند.

علامه آلوسی رحمه الله بسیار به وضاحت می گوید : : قال أبو بكر بن طاهر: لا يشهد مواضع التأديب إلا من لا يستحق التأديب وهم طائفة من المؤمنين لا المؤمنون أجمع . تفسير الألوسي = روح المعاني (۳۷۶/۹) یعنی کسانی به محل عبرت حاضر می شوند که قابلیت عبرت گرفتن را داشته باشند، این گروهی خاصی مؤمنان می باشند نه عموم مؤمنان.

ازین هم معلوم شد که نشر ویدیو تحت حکم قرانی نمی آید و بجای درس عبرت، امکان دارد که فساق و دشمنان اسلام ازان استفاده نادرست بکنند و این خلاف مصلحت است.

فایده ها و نقصانات نشر ویدیوی حدود :

حالا که زمان ضعف اسلام و مسلمان ها است، کفار از هر سو هجوم آورده اند و تحت عنوان «آزادی بیان» دسیسه های گوناگونی می سازند، ما شاهد این هستیم که صحنه های جعلی حدود در ویدیوها ثبت شده و برای زهر پاشیدن بر ضد اسلام و مسلمان ها بکار برده می شود. لهذا اگر مطابق قانون شریعت، حد یا قصاص بر یک مجرم جاری شود و ویدیوی آن ساخته و نشر شود، این مرادف همکاری غیر مستقیم و تهیه مواد خام برای دشمنان اسلام است. زیرا غربی ها و مسلمان های ضعیف (منافقان) ازین ویدیو به حیث ابزار پروپاگند بر ضد اسلام و مسلمان ها استفاده می کنند.

اوضاع امروزی را علامه عابد المشوخی چنین تحلیل کرده است : وبالتالي فإن حضور العدد القليل يفي بالغرض، ويقي الدولة الإسلامية من تبعات الاعلان عن هذا الأمر وعواقبه في حال ضعفها . الاستضعاف وأحكامه في الفقه الإسلامي – ص : ۲۸۲ ، یعنی فایده حضور شمار کمی مردم در محل اجرای حد اینست که از یکسو عمل بر حکم آیت مبارکه می شود و از سوی دیگر دولت اسلامی از تبلیغات منفی طعنه زنان مصئون می ماند، زیرا دولت های اسلامی درین عصر در حالت بسیار ضعیف قرار دارند.

الحاصل :

خلاصه بحث اینست که : حکمت در آگاه ساختن مردم بر حدود و قصاص اینست که مردم درس و عبرت بگیرند و جامعه اصلاح گردد، بناءً آنعده مردم برای عبرت گرفتن جمع شوند که قابلیت و استعداد عبرت گرفتن را داشته باشند، امام وقت کوشش می کند که عموم مردم به صحنه اجرای حد جمع نشوند، بلکه امام وقت گروهی خاص مسلمان ها را که بر آن ها باور داشته باشد که حکم شرعی را تعبیر نادرست نمی کنندجمع بکند. نشر ویدیویی صحنه حد نه حکم شرعی است و نه هم مصلحت شرعی، بلکه عملی خلاف سیاق و سباق قرآن کریم است و همکاری نا آگاهانه با دشمنان اسلام است. ما شاهد واقعات زیادی هستیم که دشمنان اسلام ویدیوهای جعلی ساخته اند و به خلاف اسلام و مسلمان ها بکار برده اند و اسلام را دین ظلم و ستم جلوه داده اند، حال اینست که اگر ما ویدیو نسازیم شرعا هیچ مشکلی پیش نمی آید. این موضوع علیحده است که عکس و تصویر در شریعت چه حکم دارد.

Related posts