پنجشنبه ، 19 سپتامبر ، 2019

جهاد معاصر افغانستان از نگاه شریعت/ تعزیر و جلوگیری از جرائم

جهاد معاصر افغانستان از نگاه شریعت/ تعزیر و جلوگیری از جرائم

مفتی عبدالله رشاد افغانی// ترجمه : حبیب زاده

احسان خاص پروردگار بر جامعه افغانی است که برای رهبری این جامعه قشری را انتخاب نموده که بر شریعت اسلامی علم و آگاهی دارد.

چون بار اصلاح جامعه نیز بدوش طبقه حاکم می باشد، برای اینکه این مسئولیت سنگین به نحوه احسن انجام یابد لازم است که طبقه حاکم مرز های مسئولیت خود را بشناسد، بسیاری مردم چون در بین تعزیر و نهی عن المنکر فرق نمی توانند، گاه گاه کاری را انجام می دهند که در دائره مسئولیت شان داخل نمی باشد. بناءً در نوشته های آینده می کوشیم که مسئله تعزیر را در روشنی فقه حنفی واضح بسازیم، که چه وقت ؟ چه کسی را ؟ و به چه اندازه می توان تعزیر کرد.

نیز فرق در میان تعزیر و نهی عن المنکر چه است ؟ تا مبادا زیر چتر شریعت کاری را مرتکب شویم که ما ازان توقع خیر را داشته باشیم و آن به شر ما تمام شود و بجای اصلاح جامعه زمینه برای فساد هموار شود.

تعزیر :

یک حاکم مسلمان در رعیت خود که بنده گان پروردگار اند همان اندازه تصرف می تواند که پروردگار اجازه داده است. پاس کرامت انسانی در هر صورت لازم است و از همین سبب «مُثله» در شریعت اسلامی منع شده است. به مجرم جزای داده می شود که موافق با تقاضای شریعت باشد. هیچکسی مجرم را طبق مزاج خود جزا داده نمی تواند.

این طبیعت انسانی است که جامعه بشری هیچگاه از جرائم صاف نمی گردد. البته، گاهی کم و گاهی زیاد می شود. اما جای که دولت و حاکمیت به دست مردم فاسد باشد گراف جرائم دیگر هم رشد می کند. زیرا فساد رعیت از فساد حاکم سرچشمه می گیرد.

قانون اسلامی همواره می کوشد حقوق تمام مردم جامعه مصئون باشد، عدالت و انصاف حاکم باشد، ظالم از ظلم منع شود و مظلوم به حق خود برسد. بنا برین در قانون اسلامی به نام نظام جزایی قوانین مستقلی وجود دارد، تا جامعه سالم بماند و دین، جان، مال، نسل و عقل و مردم مصئون گردد. بر حاکم یا قاضی لازم است که در حدود و تعزیرات هدف و مقصود اصلی آن را که اصلاح فرد و جامعه است رعایت نماید.

چونکه بحث تعزیرات بسیار مهم است، زیرا به مصالح مردم ارتباط دارد، در مورد تعریف، حکم، حکمت، هدف، اهمیت و انواع تعزیر مفصلا بحث می کنیم و باید بدانیم که تعزیر را چه کسی اجرا می تواند.

معنای لغوی و شرعی تعزیر :

تعزیر در کتب لغات به معانی مختلف آمده است. علامه حصکفی رحمه الله تعالی چنین معنی می کند : التعزیر : لغة التأدیب مطلقا، یعنی تعزیر در لغت مطلق تادیب را گفته می شود. علامه تمرتاشی رحمه الله تعالی معنای اصطلاحی تعزیر را چنین بیان نموده است : و شرعا : تأديب دون الحد. الدر المختار وحاشية ابن عابدين  – رد المحتار ۵۹/۴ ، یعنی جزای که کمتر از حد شرعی باشد آن را تعزیر گفته می شود.

حکمت و فوائد تعزیر :

در عصر امروزی، تعزیرات اهمیت ویژه ای برای بقای سالم جامعه بشری دارد. شریعت اسلامی نسبت به هر دین دیگر به مصالح جامعه اهمیت بیشتری قائل است. دین اسلام سالمیت جامعه را در قدم اول با اصلاح باطن یعنی ترغیب و ترهیب، وعظ و نصیحت، و وعد و وعید مصئون می دارد. اما اگر افراد فاسد و منافق باز هم در جامعه مشکلات ایجاد می کنند، فساد پخش می کنند و مرتکب جرائم می شوند، شریعت برای مجرمین بزرگ حدود و قصاص تعیین کرده است. هر چه جرائم خورد به زمان و مکان تعلق دارد و بی شمار است، بناءً جزای اینگونه جرائم طبق اصول شرعی به صوابدید ولی الامر و قاضی تعیین می گردد. اما حاکم نیز درین مورد مطلق العنان نیست، بلکه رعایت مصلحت عامه، اوضاع، زمان و مکان بر او لازم است. زیرا هدف از تعزیر تعذیب مجرم نیست، بلکه اصلاح مجرم و نگه داری جامعه از فساد هدف اصلی تعزیر است.

لهذا می توانیم گفت که اسلام دین جامع و همه شمول است و در هر زمان و مکان قابل تعمیل است.

هر چه کسانی که می گویند نظام اسلامی صلاحیت رسیدگی به حوائج عصر امروزی را ندارد، این دلالت بر عدم آگاهی آن ها از دین اسلام می کند.

در قانون شرعی، اصلاح مجرم و جامعه مقصود می باشد، لهذا شریعت برای اصلاح باطنی مجرم می کوشد، هر چه در قوانین وضعی چنین نمی باشد، از همینست که در پایین آوردن گراف جرائم عاجز مانده اند.

در پایان بحث تعزیر می توانیم به این نتیجه برسیم که اسلام دین عالی است. قوانین شرعی به مراتب بالاتر از قوانین وضعی است. زیرا در هر زمان و مکان قابل عمل است و هر چه قوانین وضعی با تغییر و  تبدیل زمان نابکار می شود.

این را هم درک می کنیم که عامل عقب ماندگی ما از دیگران اینست که ما بر بعضی قوانین شریعت عمل کرده ایم و بعضی دیگر را ترک کرده ایم. اگر ما کاملا مطابق با اصول شریعت به پیش برویم، جامعه ما سالم و آرام می گردد.

متباقی در بخش آینده

Related posts