فوریه 23, 2020

تقوی و اهمیت آن

تقوی و اهمیت آن

از رهنمودهای امیر المؤمنین حفظه الله

مجاهد بلکه هر مسلمان برای زندگانی اسلامی نیاز به تقوی دارد ، خداوند تعالی در مورد تقوی می فرماید : فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَاسْمَعُوا وَأَطِيعُوا وَأَنْفِقُوا خَيْرًا لِأَنْفُسِكُمْ ۗ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ  – التغابن ۱۶ –

ترجمه : پس بترسید از خداوند تعالی به قدر که می توانید  بشنوید (حرفهای رسول الله صلی الله علیه وسلم را) و اطاعت بکنید از (احکام خداوندی) و خرج بکنید برای خیر نفسهای خود، و آنانکه نگه داشته شدند از بخل نفس شان، آنان رستگاران اند.

تقوای حقیقی ترس از عذاب خداوند تعالی است، تقوی اینست که برای صیانت از عذاب خداوندی بر اوامر الهی عمل شود و از نواهی خودداری شود، تقوی خیر است و خداوند تعالی پیشینیان و پسینیان را توصیه به تقوی کرده است .

قال القرطبي: وَقَدْ جَاءَ مَنْصُوصًا عَنْهُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: «مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ أَكْرَمَ النَّاسِ فَلْيَتَّقِ اللَّهَ». وَالتَّقْوَى معناها مُرَاعَاةُ حُدُودِ اللَّهِ تَعَالَى أَمْرًا وَنَهْيًا وَالِاتِّصَافُ بِمَا أَمَرَكَ أَنْ تَتَّصِفَ بِهِ وَالتَّنَزُّهُ عَمَّا نَهَاكَ عَنْهُ – تفسیر قرطبی ج ۱۶ ص ۳۴۶ –

ترجمه : مفسر کبیر امام قرطبی –رحمه الله – گفته است : از رسول الله صلی الله علیه و سلم روایت شده است : کسی می خواهد معزز ترین مردم باشد تقوی اختیار بکند ، معنای تقوی اینست : حدود خداوند تعالی رعایت شود و به هر آنچه امر کرده است انجام داده شود و از هر آنچه نهی کرده است پرهیز کرده شود ، خود را به اوصاف که خداوند تعالی امر کرده است باید آراسته نمود و از اوصاف که منع کرده است باید خود را دور نگهداشت .

ما یصنع العبد بعزالغنی ……. والعزکل العز للمتقی

ترجمه : بنده عزتِ مالداری را چه خواهد کرد، همه عزت برای پرهیزگار است، یعنی عزت در کثرت دارای نیست بلکه در تقوی است .

حضرت ابوبکر صدیق رضی الله عنه در اثنای خلافت به هر نماینده اش توصیه می کرد : إتق الله فی السر والعلن فإنه من یتق الله یجعل له مخرجا و یرزقه من حیث لا یحتسب ، يعني : بترس از خداوند تعالی در پنهان و عیان ، زیرا کسیکه از خداوند تعالی می ترسد خداوند تعالی برای وی راه نجات از مشکلات پیدا می کند و برای وی رزق می دهد از طریق که گمان هم نمی کند .

فایده های تقوی :

  • ۱ : یکی از فایده های تقوی اینست که دشمن بر شخص پرهیزگار غالب شده نمی تواند ، شمس الدین السفیری در شرح صحیح البخاری در احوال عبدالله ابن عمر  می نویسد :

أنه خرج في بعض أسفاره، فبينما هو يسير إذ هو بقوم وقوف، فقال: ما لهؤلاء القوم؟ قالوا: أسد على الطريق قد أخافهم، فنزل عن دابته ثم مشى إليه حتى أخذ بأذنه، ونحاه عن الطريق، ثم قال له: ما كذب عليك رسول الله صلى الله عليه وسلم بقوله:

إنما سلطت على ابن آدم لمخافته غير الله، ولو أن ابن آدم لم يخف إلا الله تعالى لم تسلط عليه ولو لم يرج إلا الله تبارك وتعالى لما وكله إلى غيره – ج ۱ ص ۳۴۴ –

عبدالله ابن عمررضی الله عنهما یکبار به سفر رفت و در جریان سفر ناگهان گروهی از مردم را دید که ایستاده اند ( و پیش رفته نمی توانند ) ، ابن عمر رضی الله عنهما پرسید : ایشان چرا ایستاده اند، مردم گفتند : شیر در راه ایستاده است و ایشان را به هراس آورده است ، ابن عمر رضی الله عنهما از مرکب خود پایین شد ، نزد شیر رفت ، ازگوش آن گرفت و از راه یک طرف نمود ، سپس به شیر گفت : رسول الله در مورد تو دروغ نگفته است، (رسول الله صلی الله علیه وسلم فرموده است) مردم چون از غیرالله می ترسند تو بر مردم مسلط شده ای ، انسان اگر جز خداوند تعالی از کسی دیگری امیدوار نباشد خداوند تعالی وی را برای کسی دیگری نمی سپارد.

  • ۲ : تقوی سبب یکپارچکی و آشتی امت اسلامی می گردد ، خداوند تعالی می فرماید : فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ ۖ   وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ – الانفال ۱ – ترجمه : بترسید از خدا و اصلاح بکنید در مابین خود و اطاعت بکنید از خدا و رسول او صلی الله علیه و سلم اگر هستید شما مؤمنان .

تفسیر منیر می نویسد : صلاح الجماعة وقوة الأمة وعزتها مرهون بأمور ثلاثة: تقوى الله فی الـسر والعلن وإصلاح ذات البين، وطاعة الله والرسول یعنی اصلاح گروه مسلمان ها ، نیرو و عزت آن ها وابسته به سه چیز است : تقوی در پنهان و عیان ، اصلاح در مابین خود و اطاعت از خدا و رسول او صلی الله علیه وسلم.

ابن ابی الدنیا از محمد بن المنکدر روایت می کند : قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «رَأْسُ التَّقْوَى الصَّبْرُ وَحَقِيقَتُهُ الْعَمَلُ وَتَكْمِلَتُهُ الْوَرَعُ» (12)  ترجمه : رسول الله صلی الله علیه وسلم فرموده است : رأس تقوي صبر است ، حقیقتِ آن عمل و کامل کننده آن زهد است.

حضرت ابوبکر صدیقرضی الله عنه پس ازینکه خلیفه انتخاب شد در نخستین خطبه اش فرمود : اعلموا أکيس الکيس التقوی واحمق الحمق الفجور – البریقه ج ۲ ص ۲۱ – ترجمه : بدانید که بزرگ ترین زیرکی تقوی است و بزرگ ترین حماقت فجور است .

حضرت علی (کرم الله وجهه) فرموده است : قال علي بن أبي طالب رضي الله عنه:  التقوى هي الخوف من الجليل والعمل بالتنزيل والقناعة بالقليل والإستعداد ليوم الرحيل. یعنی : تقوی عبارت است از ترس از خدا ، عمل بر قرآن ، قناعت بر اندک و آمادگی برای روز رحلت.

حضرت ابوالدرداء رضی الله عنه فرموده است : قال أبو الدرداء: (تمام التقوى أن يتقي اللهَ العبدُ، حتى يتقيه من مثقال ذرة وحتى يترك بعض ما يرى أنه حلال خشية أن يكون حرامًا، حجابًا بينه وبين الحرام – رواه این مبارک فی الزهد – یعنی : تقوای کامل اینست که بنده از خداوند متعال بترسد ، حتی به اندازهء یک ذره هم خود را از نا فرمانی نگهدارد و حتی بعضی کارهای حلال را نیز از ترس اینکه مبادا حرام باشد ترک بکند، تا این حلال متروک درمیان بنده و حرام حجاب واقع شود.

وأبو هريرة رضی الله عنه سئل عن التقوى، قال هل أخذت طريقا ذا شوك؟ قال نعم. قال فكيف صنعت؟قال إذا رأيت الشوك عزلت عنه أوجاوزته أوقصرت عنه.قال ذاك التقوى.

ترجمه : از ابوهریره رضی الله عنه در بابت تقوی پرسیده شد ، ابوهریره رضی الله عنه برای سائل گفت : آیا گاهی با راه خاردار مواجه شده ای ؟ ، سائل گفت : بلی، ابوهریرهرضی الله عنه پرسید : در راه خاردار چطور می کردی ؟ ، سائل گفت : هرگاه خار را می دیدم خود را ازان نگه می داشتم ، یا از بالای آن می گذشتم و یا جامه ام را دور می گرفتم ، ابوهریره رضی الله عنه فرمود : تقوی همین است ، یعنی خود را از گناه نگه داری ، چنانکه از خار نگه می داری .

خَلِّ الذُّنُوبَ صَغِيرَهَا = وَكَبِيرَهَا ذَاكَ التُّقَى
وَاصْنَعْ كَمَاشٍ فَوْقَ أَرْ = ضِ الشَّوْكِ يَحْذَرُ مَا يَرَى
لَا تَحْقِرَنَّ صَغِيرَةً    = إِنَّ الْجِبَالَ مِنَ الْحَصَى

ترجمه : بگذار گناه های خورد و بزرگ را که تقوی همین است ، خود را بساز همچون شخصی بر راه خاردار گذر می کند ، گناه های خورد را خورد مشمار ، زیرا کوه ها از سنگریزه ها ساخته شده است.

میمون بن مهران رحمه الله گفته است : المتقی أشد محاسبة لنفسه من الشريك الشحيح لشريكه ، یعنی : پرهیزگار کسی است که نفس خود را محاسبه می کند، سخت تر از محاسبه ای که شریک بخیل با شریک خود می کند .

Related posts